Cua Ẩn Sĩ 3

Buổi giới thiệu tình tiết vụ án của phân cục diễn ra vô cùng sơ sài, cứ như nói thêm một chữ cũng thấy tốn sức. Người của phân cục chỉ chiếu lướt qua ảnh hiện trường và ảnh khám nghiệm tử thi của pháp y, những tài liệu còn lại đều được thu gọn thành từng khối chữ, nhét vào một tập hồ sơ dày cộp, mỗi người một bản. +

Nạn nhân tên Tề Hồng Lệ, sống một mình, ba tháng trước thi thể được mẹ phát hiện tại nhà. Hiện trường vụ án nằm trong một khu dân cư cũ đã có tuổi ở khu Hoa Hòa. Pháp y phán đoán nạn nhân bị bóp cổ dẫn đến ngạt thở tử vong, đồng thời nghi ngờ sau khi chết từng bị xâm hại, nhưng trong cơ thể nạn nhân không thu thập được bất kỳ mẫu DNA nào của hung thủ. +

Hiện trường bị đập phá nghiêm trọng, tài sản bị phá hoại rất nặng. Mẫu vân tay duy nhất thu thập được chỉ có một nửa, nằm trên một chiếc cốc nhựa đựng nửa cốc nước. Vân tay thuộc về người chồng Trần Nặc, người đang làm thủ tục ly hôn với Tề Hồng Lệ. +

Lãnh đạo phụ trách các vụ án hình sự nghiêm trọng của phân cục khu Hoa Hòa tên Hoàng Quang Lượng. Sau khi chiếu xong tấm ảnh hiện trường cuối cùng, ông cầm điều khiển máy chiếu, đối diện với ba người trẻ tuổi trông chẳng lớn hơn con trai mình bao nhiêu, có phần không được tự nhiên. +

“Đại khái tình hình là vậy. Trần Nặc này gần như không có chứng cứ ngoại phạm, nhưng ngoài nửa dấu vân tay kia ra, chúng tôi cũng không tìm được chứng cứ trực tiếp hơn để chứng minh anh ta có liên quan đến vụ án mạng này.” +

Hoàng Quang Lượng gần như hói sạch, dứt khoát cạo hết tóc, thành ra hễ đổ mồ hôi là cả vầng trán bóng loáng, quả nhiên đúng như tên. +

Ông phiền não vuốt một cái lên trán: “Vụ án này chứng cứ không đầy đủ, bắt người cũng chẳng thể bắt. Giờ sắp cuối năm rồi, đủ thứ chuyện linh tinh ở cơ sở cũng nhiều, hận không thể một người chẻ thành tám mảnh mà dùng.” +

Diệp Triều Sinh gật đầu: “Trương Thạc ở cổng là người thế nào?” +

Hoàng Quang Lượng nói: “Chủ nợ nhà họ, làm ở một công ty cho vay. Lúc còn sống, nạn nhân vay nợ khắp nơi. Giờ cô ấy chết rồi, chủ nợ, chồng, cả mẹ và em trai cô ấy đều đang nhòm ngó căn nhà này.” +

Diệp Triều Sinh đã từ bỏ ý định đọc hết tài liệu ở đây. Riêng báo cáo khám nghiệm tử thi của pháp y đã hơn chục trang, cộng thêm quá trình điều tra thăm hỏi của phân cục khu Hoa Hòa trong ba tháng qua, lời khai của người nhà nạn nhân, hàng xóm và người chồng, tất cả chất thành một xấp dày cộp. +

Hắn gõ lên bìa nhựa của tập hồ sơ: “Người chồng của nạn nhân, Trần Nặc, các anh hỏi thế nào rồi?” +

Nhắc đến chuyện này, Hoàng Quang Lượng liên tục lắc đầu: “Gọi tới hỏi ba lần rồi, lần nào kết quả cũng gần như nhau. Trước khi Tề Hồng Lệ chết, hai người đang làm thủ tục ly hôn, tháng Năm đã ly thân, Trần Nặc thuê thêm một căn nhà bên ngoài để ở một mình. Pháp y suy đoán thời gian tử vong của nạn nhân vào khoảng bốn giờ chiều ngày mùng Ba tháng Tám. Trần Nặc này nói lúc đó anh ta đang ngủ ở nhà, không ai có thể chứng minh. Còn nửa dấu vân tay kia, anh ta nói là để lại từ trước.” +

Diệp Triều Sinh hiểu rồi. +

Khu dân cư cũ nơi nạn nhân Tề Hồng Lệ ở không có camera, cũng không có hệ thống giám sát; ngoài nửa dấu vân tay không biết được Trần Nặc để lại từ lúc nào ở hiện trường, không có bất kỳ mẫu DNA nào có thể chỉ đích danh nghi phạm một cách chính xác hơn. +

Thấy Diệp Triều Sinh không nói gì, Hoàng Quang Lượng giơ tay xem đồng hồ, đã gần đến giờ ăn trưa, ông xoa xoa tay: “Hay là trước tiên tôi đưa các đồng chí bên cục thành phố đi ăn cơm nhé, ăn xong chúng ta quay lại bàn tiếp, thế nào?” +

“Thôi khỏi?” Hứa Nguyệt vẫn luôn vùi đầu trong tập hồ sơ đột nhiên ngẩng lên, nhìn Hoàng Quang Lượng, rồi quay sang Diệp Triều Sinh, dùng giọng điệu như đang bàn bạc: “Vụ án này có quá nhiều điểm đáng ngờ, nhất thời khó mà nói cho rõ. Phiền Cục trưởng Hoàng gửi tài liệu trình chiếu vừa rồi về đội bên cục thành phố, chúng ta tranh thủ về trước, sau đó họp nghiên cứu kỹ hơn, được không?” +

Diệp Triều Sinh nhìn Hứa Nguyệt thật sâu, còn chưa kịp lên tiếng, Hoàng Quang Lượng đã cười gượng hai tiếng: “Sao có thể để các đồng chí bên cục thành phố chịu đói được? Vụ án đã kéo dài ba tháng rồi, chậm một hai ngày cũng chẳng sao. Thịt thăn chiên giòn ở căng tin chúng tôi là tuyệt phẩm đấy, tôi sắp xếp ngay, lập tức quay lại nhé.” +

Nói xong ông chuồn mất, cứ như sợ chậm một giây thôi sẽ bị Diệp Triều Sinh gọi lại. +

Diệp Triều Sinh trơ mắt nhìn Hoàng Quang Lượng chạy mất, cố nén lửa giận quay đầu lại: “Thầy Hứa có từng nghe cụm từ gọi là việt trở đại bào* chưa?” +

* Nghĩa là vượt quá bổn phận của mình, làm thay việc cho người khác +

Hứa Nguyệt hỏi ngược lại: “Đội trưởng Diệp biết ‘thiên kiến xác nhận’* không?” +

* Theo định nghĩa của APA (Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ), thiên kiến xác nhận (confirmation bias) là xu hướng tìm kiếm và thu thập những thông tin, bằng chứng giúp xác nhận cho những kỳ vọng, niềm tin và giả thuyết mà chúng ta đưa ra trước đó. Tình trạng này khiến chúng ta chỉ nhìn thấy những thông tin giúp củng cố quan điểm bản thân, chỉ có một cái nhìn phiến diện về vấn đề, và bỏ qua hầu hết các thông tin trái chiều đối với giả thuyết mà chúng ta đưa ra. +

Đường Tiểu Trì không đúng lúc chen vào: “Tôi biết — chính là khi một người đã tin chắc vào một quan điểm nào đó, họ sẽ có xu hướng tìm kiếm những bằng chứng có thể ủng hộ quan điểm ấy, đồng thời bỏ qua những bằng chứng bất lợi cho quan điểm đó…” +

Hứa Nguyệt lặng lẽ mở tập hồ sơ trong tay, lật vài cái đã tìm được báo cáo khám nghiệm tử thi của pháp y, đưa tới trước mặt Diệp Triều Sinh, chỉ vào một dòng trong đó — Mắt của người chết bị keo dán dính chặt, giữ cho mở ra. Căn cứ vào phản ứng sinh hoạt, phán đoán hành động này được hung thủ thực hiện sau khi nạn nhân tử vong. +

“Đội trưởng Diệp nếu đọc hết tài liệu rồi, chắc chắn cũng sẽ đưa ra quyết định giống tôi. Vụ án này, phân cục đã vòng vo suốt ba tháng rồi, e rằng cho họ thêm ba tháng nữa thì kết quả vẫn vậy.” +

Diệp Triều Sinh có phần kinh ngạc, rõ ràng hắn vẫn chưa đọc đến đoạn này, trong phần giới thiệu ngắn gọn vừa rồi của Hoàng Quang Lượng thậm chí hoàn toàn không nhắc đến chi tiết này. +

“Phân cục đã bị nửa dấu vân tay kia dắt mũi.” Hứa Nguyệt vỗ vỗ tập hồ sơ, “Trọng điểm của toàn bộ quá trình điều tra, thăm hỏi và thẩm vấn của họ đều đặt vào việc phá vỡ chứng cứ ngoại phạm của người chồng Trần Nặc, đến mức bỏ qua rất nhiều điểm mâu thuẫn khác.” +

—– Ví dụ như mâu thuẫn giữa động cơ và hành vi. +

Diệp Triều Sinh liếm răng hàm: “Thiên kiến xác nhận? Tôi thấy bọn họ giống người mù sờ voi hơn, sờ được chỗ nào thì tính chỗ đó!” +